فرمانده دانشكده علوم پايه نظامي سپاه در گفت وگو با صبح صادق
تكيه ما بر آموزش عملي است

گفت وگو: رحيم محمدي

دانشكده علوم پايه نظامي از جمله مراكز آموزشي است كه نقش پررنگي در ارتقاي آمادگي جسماني و رزمي پاسداران و افسران آينده سپاه دارد. زيرا تربيت صحيح افسران آينده يك نيروي نظامي مي تواند آن كشور را در برابر تهديدات احتمالي دشمنان مصون نگاه دارد. البته با توجه به نوع مأموريت و رويكردي كه سپاه پاسداران دارد، آن را از ديگر ارتش هاي جهان متفاوت كرده و درست به همين علت آموزشهايي هم كه در اين دانشكده ارائه مي شود، نسبت به مراكز مشابه آموزش نظامي تفاوت عمده اي دارد.
از اين رو براي اينكه تفاوت هاي اين مركز آموزشي را با ديگر مراكز آموزش نظامي بدانيم و از برنامه هاي آموزشي دانشكده بيشتر اطلاع داشته باشيم با هماهنگي روابط عمومي دانشگاه امام حسين (ع) ، گفت وگويي را با سردار خسرو عروج فرمانده دانشكده علوم پايه نظامي دانشگاه افسري و تربيت پاسداري امام حسين (ع) انجام داده ايم كه در ادامه مي آيد.

¤ مأموريت و وظايف دانشكده علوم پايه نظامي دانشگاه افسري و تربيت پاسداري سپاه چيست؟
دانشكده علوم پايه نظامي مأموريتش تربيت پاسداران جديدالورود سپاه در بعد نظري و عملي است. بنابراين پاسداراني كه به عنوان نيروهاي جديد جذب بدنه سپاه مي شوند و قرار است تا مقطع كارشناسي ادامه تحصيل دهند، بايد در اين دانشكده آموزش هاي گوناگوني را فرابگيرند. در اين آموزش ها تلاش بر اين است، پاسداران جوان بتوانند در ابعاد مختلف حداقل وابستگي را به ديگران داشته باشند. به عبارت ديگر دانشجوي اين دانشكده براي اينكه بتواند در عرصه هاي اعتقادي، نظامي، سياسي و غيره كه در طول 30 سال سپاهي گري خود با آنها مواجه مي شود، سربلند و پيروز باشد، در اين مركز آموزشي تحت تعليم علوم مورد نياز قرار مي گيرد و اين كاري بسيار كليدي و مهم براي سازمان سپاه است زيرا اگر در اين مقطع دانش و توانايي هاي فرد به حد كمال برسد، مي تواند جوابگوي تهديدات فراروي انقلاب اسلامي در ايران و جهان باشد.

¤ پيشينه تشكيل اين دانشكده و سير تحول آن را در مقاطع مختلف تشريح كنيد؟
سابق بر اين در نيروي زميني سپاه دانشكده اي به نام دانشكده پياده نيروي زميني وجود داشت و در كنار اين دانشكده، دانشكده افسري ديگري نيز در اصفهان فعاليت مي كرد. به واسطه تحولاتي كه در زمان فرمانده سابق كل سپاه به وجود آمد، مقرر شد بنابر تدبير وي دانشكده اي به نام افسري و تربيت پاسداري با ادغام دو مركز آموزش ياد شده تأسيس شود. بدين ترتيب اين دانشكده مستقل از دانشگاه امام حسين (ع) تشكيل شد و تا زمان تغيير مديريت در مجموعه فرماندهي كل سپاه و تشكيل دانشگاه افسري و تربيت پاسداري امام حسين (ع) دانشكده افسري سابق به دانشكده علوم پايه نظامي تغيير عنوان داد تا در زير مجموعه دانشگاه افسري و تربيت پاسداري فعاليت آموزشي و تربيتي خود را دنبال كند.

¤ نحوه جذب دانشجو در اين دانشكده چگونه است؟
سياست گذشته دانشگاه بر اين موضوع استوار بود كه از طريق كنكور سراسري هم دانشجو جذب مي كرد اما بعد از فرمايشات مقام معظم رهبري مبني برجذب جوان هايي كه براي سپاه ماندگار باشند روش هاي گزينش قبلي تغيير يافت. البته در حال حاضر به واسطه جذب دانشجوياني كه به شيوه قبلي انجام شده، در حدود 700 دانشجوي غير بورس در دانشگاه مشغول فراگيري دروس هستند (25 درصد دروس دانشجويان غيربورس شامل علوم نظامي مي شود.) با توجه به اين موضوع در شيوه فعلي دانشجويان فقط از طريق آزمون داخلي پذيرش مي شوند.

¤ آيا اين تغيير در شيوه جذب دانشجو، خللي در روند حركتي سپاه به وجود نمي آورد؟
بنابر تدبير فرمانده كل سپاه مقرر شده در رشته هايي كه سپاه به آنها نيازمند است از فارغ التحصيلان ساير دانشگاه هاي كشور استفاده شود. براساس اين طرح دانشجويان بسيجي فارغ التحصيل از دانشگاه هاي سراسر كشور پس از موفقيت در مراحل گزينش سپاه، وارد اين دانشكده مي شوند تا علوم پايه نظامي را در اين مركز فرا بگيرند.

¤ چه سرفصل هاي آموزشي براي تربيت پاسداران آينده سپاه پيش بيني كرده ايد؟
سرفصل هاي دروس ما به واسطه اينكه بايد از قواره دانشگاهي برخوردار باشد، به نحوي پيش بيني شده تا دانشجو براي اتمام مقطع كارشناسي 140 واحد براي اخذ مدرك كارداني 88 واحد درسي را سپري كند. البته اگر تعداد فوق برنامه هايي مانند اردويي و تربيتي را به واحدهاي مورد اشاره اضافه كنيم در كارداني 100 الي 110 واحد درسي و در كارشناسي 150 واحد درسي بايد طي شود.
از سوي ديگر چون پاسداران بايد از توانايي جسماني بالايي جهت مقابله با تهديدات احتمالي نظامي برخوردار باشند، آموزش هاي آمادگي جسماني سختي را در سر فصل هاي آموزشي لحاظ كرده ايم كه براساس آن دانشجو بايد براي قبولي حداقل نمره 60 را از 100 اخذ كند. به طور مثال حتماً بايد دوي پنج كيلومتر را زير 22 دقيقه و دوي 100 متر را زير 13 ثانيه بدود، حداقل 10 تا بارفيكس برود، 20 تا شناي پشت سر هم سوئدي انجام دهد و ...
بخش ديگر آموزش ها، عقيدتي است كه 25 درصد كليه واحدها را شامل مي شود و در اين دروس، معارف، معادشناسي و ولايت فقيه تدريس مي شود.

¤ آيا براي تربيت پاسداران مكتبي برنامه اي داريد؟
فضاي ايجاد شده در اين دانشكده به گونه اي است كه پاسداران آينده در مسير مراحل كاري شان بتوانند عقايدشان را در اين مسير تقويت كنند. يعني مبناي برنامه ها به گونه اي لحاظ شده است تا در طول برنامه هاي فرهنگي ، تربيتي، نظامي ، سياسي، مديريتي و غيره دانشجويان از فرماندهان، مسئولان ، اساتيد و مربيان دانشكده كه بنيان اصلي شان مسايل اعتقادي است الگو بگيرند. براين اساس وقتي دانشجويان، اساتيد و مربيان خود را كه در دوران سخت دفاع مقدس ايثار، شهادت، شجاعت و رشادت را در كنار اعتقاد راسخ به معارف ديني و عقيدتي داشتند، الگوي اعمال و رفتار خود قرار دهند مي توانند در روزهاي سخت آينده به عنوان پاسدار مكتبي موفق و سربلند باشند.

¤ اين الگوگيري جوانان از مربيان و اساتيد چگونه حاصل مي شود؟
دانشكده علوم پايه نظامي براي ارتباط بهتر با دانشجويان، فرمانده گروهان هايي را انتخاب كرده كه از فاصله سني كمي با دانشجويان برخوردارند زيرا اين باعث مي شود تا يكديگر را بهتر درك كنند. از سوي ديگر تلاش كرديم هر حرفي را كه به دانشجو منتقل مي كنيم اول خودمان عامل به آن باشيم. به عنوان مثال وقتي به دانشجو مي گوييم بايد 50 شبانه روز در دانشكده باشند، ما هم در كنار آنها اين مدت را سپري مي كنيم. وقتي شبانه روز كنار دانشجويان مي مانيم در كار ميداني سخت، آستانه تحمل پذيري آنها افزايش مي يابد و اين رويكردي است كه در اين دانشكده دنبال مي شود و توانسته تأثيرات خود را هم بر جاي بگذارد. دليل اين ادعا تماس هايي است كه از سوي خانواده دانشجويان با مسئولان دانشكده گرفته مي شود و اعلام مي كنند روحيه فرهنگي، تربيتي و عقيدتي فرزندانشان قبل از ورود به دانشكده با زمان فارغ التحصيلي شان تفاوت خيلي زيادي كرده است. در اغتشاشات اخير 15 شبانه روز براي مقابله با اغتشاشگران و تأمين امنيت مردم، كمترين استراحت را داشتند و اين يعني پاسدار تربيت شد به چنان فهم و شعوري دست يافته كه پشت سر ولايت مطلقه فقيه، گوش به فرمان مي ايستد. بنابراين پاسدار مكتبي تربيت مي كنيم كه محصول آن نه صرفاً آدم اعتقادي است و نه يك آدم صرفاً نظامي يا سياسي بلكه همه اينها را در كنار هم دارد.
تأثير آموزش ها باعث شده در نمازهاي جماعت قبل از برگزاري نماز دانشجويان مشغول كارهاي مستحبي مي شوند زيرا فرماندهان و مسئولان خود را همواره در كنار خود مي يابند.

¤ با وجود دانشكده هاي تخصصي در نيروهاي مختلف سپاه، حوزه مأموريتي دانشكده علوم پايه نظامي با آن ها چگونه تفكيك شده است؟
به دليل اينكه دانشكده علوم پايه نظامي 250 عضو هيأت علمي دارد كه چنين پتانسيلي در هيچ مجموعه اي از سپاه وجود ندارد، براي تمام علوم مورد نياز دانشجويان دانشكده، مربيان و اساتيد لازم وجود دارد. البته در صورت نياز اين دانشكده با ساير دانشكده هاي تخصصي سپاه براي تبادل استاد و مربي تعامل خواهند داشت.

¤ براي اينكه پاسداراني چند وجهي تربيت شوند، چه آموزش هايي را ارائه مي دهيد؟
هر كس به تيتر دانشكده علوم پايه نظامي نگاه كند مي گويد اين دانشكده، دانشكده اي است كه فقط در آن علوم نظامي تدريس مي شود، اما ما در كنار آموزش هاي نظامي، دروس كامپيوتر، زبان انگليسي ، مديريت و غيره هم ارائه مي كنيم. در واقع اگر غير از اين باشد، آموزش هاي ما ناقص خواهد بود.

¤ آيا مدارك فارغ التحصيلان اين دانشكده مورد تأييد وزارت علوم قرار مي گيرد؟
مداركي كه براي دانشجويان فارغ التحصيل صادر مي شود، مورد تأييد وزارت علوم است.

¤ اما در وزارت علوم سرفصل هاي نظامي نداريم؟
ما در اينجا در ظاهر بحث نظامي مي كنيم ولي اين خود در دنيا يك علم است. البته اگر چه ممكن است آكادمي آموزش از نظر نظامي يا علمي در دنيا به لحاظ ساختاري متفاوت باشد، اما فراگيري آموزش نظامي هم تحصيل علم است به همين دليل مدارك دانشجويان فارغ التحصيل مورد پذيرش وزارت علوم قرار مي گيرد.

¤ دانشجويان را براي مقابله با تهديدات سخت، نيمه سخت و نرم چگونه آماده مي كنيد؟
در اين دانشكده درس ولايت مطلقه فقيه را تدريس مي كنيم و علاوه بر اين دروس معاد، توحيد و امامت و غيره هم ارائه مي شود و اين به نظر ما فعاليت هاي نرم است. وقتي اين دروس را فراگرفت در ميدان سخت رزم مي داند چگونه از آنها بهره بگيرد. يعني در زمان جنگ با توجه به آموخته هاي نرم ( دروس ارائه شده) چگونگي و زمان حمله به دشمن را اجرا مي كند. زماني كه 25 كيلو بار بر دوش دارد و قرار است 50 كيلومتر راه برود. اگر در زمان تمرينات از عهده آن بر آمده باشد، اينجا مي تواند مثمرثمر باشد. در واقع در چنين مواقعي است كه مأموريت نرم ما براي پاسداران آينده سپاه معنا و مفهوم پيدا مي كند.

¤ تا چه اندازه آموزش هايي كه ارائه مي شود براي حضوري موفق در جنگ هاي آينده موثر است؟
جنگ هاي آينده جنگ هاي نزديك يعني زير 500 متر است. در جنگ هاي نزديك سلاح هاي برد بلند كارايي خود را از دست مي دهد.حتي بمباران هاي هوايي نيز خنثي مي شود. زيرا حداقل شعاع تركش در بمباران هاي هوايي 200 الي 500 متر است. پس با توجه به اين موضوع دراينجا مهارت فردي اهميت پيدا مي كند.
در اين نوع از جنگ ها كه فواصل افراد با يكديگر حدود 100 متر است هر سلاحي با برد زير برد خمپاره 60 كارگر خواهد بود. از اين رو ملاك مهارت فردي در چنين نبردهايي داشتن اعتقادات راسخ عقيدتي است. به عبارتي ملاك مهارت فردي در مجاهدفي سبيل الله، مقاومت اعتقادي است و اين با دانستني هاي ديني تفاوت دارد. چون دانستني هاي ديني شايد در مرحله اي از بين برود ولي با مقاومت اعتقادي وقتي با خطرات روبه رو مي شويد براي برون رفت از آن نمي گذارد شما به گناه آلوده شويد. البته در كنار آن مقاومت نظامي هم حايز اهميت است كه اين برمبناي مقاومت جسماني قرار دارد. به همين علت يكي از تأكيدات ما در آموزش ها بر تقويت بنيه جسماني دانشجويان استوار است. زماني كه پاسدار ما دوي پنج كيلومتر را زير 22 دقيقه بدود، چنين فردي اگر پنج شبانه روز با اندك غذايي تنها باشد، مي ايستد و عقب نشيني نمي كند. از سوي ديگر تمام تيراندازي ها هم در تمرينات بايد بالاي 59 باشد تا با اولين شليك، تير به نقطه حساس نيروي دشمن اصابت كند و اين از الزامات جنگ هاي نزديك است.
اگر شما مي بينيد سربازان اسراييلي در كنار تانك هايشان مي ايستند و قبل از حركت تورات را مي خوانند، نشان از اهميت كار عقيدتي در نبردها است. موضوعي كه اسراييلي ها آن را از نيروهاي حزب الله تقليد كرده اند. چرا كه حزب الله از گذشته قبل از شروع جنگ ها قرآن مي خواندند. حتي در زمان صدر اسلام وقتي جنگ هاي پيامبر (ص) را مطالعه مي كنيم به اين نكته پي مي بريم كه در طول تمام جنگ هايي كه آن حضرت با كفار داشتند بين 800 تا 1000 شهيد داشته ايم ولي در مقابل كفار و مشركين تلفاتي چندين برابر را متحمل شده اند.
اكنون نيز كه جمعيت جهان بالغ بر شش ميليارد نفر است، يك ميليارد و 200 ميليون نفر آن را مسلمانان تشكيل مي دهند. از اين تعداد نيز 200 ميليون نفر شيعه است كه 30 ميليون آن حزب اللهي ها هستند. حال اگر شش ميليارد را با اين 30 ميليون تناسب ببنديم، مي شود همانند ايستادگي 72 يار امام حسين (ع) در صحراي كربلا و اين مصداق همان شعار «كل يوم عاشورا و كل ارض كربلا» است. يعني اين شعار از صدر اسلام تا قيام صاحب الزمان (عج) حكمفرما است و اين همان موضوعي است كه ما در دانشكده با دانشجويان مطرح مي كنيم تا در نبردهاي آينده هر يك نفر بتواند مقابل 10 نفر ايستادگي كند.البته تحقق كامل اين موضوع مستلزم همكاري و هم ياري تمام بخش هاي سپاه است.

---

در همايش بررسي عمليات رمضان مطرح شد
تحليل جامع و كاملي از هشت سال دفاع مقدس وجود ندارد

همايش تجزيه وتحليل عمليات رمضان در دانشگاه افسري و ستاد (دافوس) ارتش جمهوري اسلامي ايران برگزار شد.
در اين همايش، امير سرلشكر حسين حسني سعدي معاون هماهنگ كننده ستاد كل نيروهاي مسلح، با ابراز تاسف از عدم وجود يك تحليل جامع و كامل نسبت به هشت سال دفاع مقدس، گفت: بايد تجربه جنگ را به نسل هاي آينده منتقل كنيم و اگر اين كار صورت نگيرد، مرتكب اشتباه بزرگي شده ايم كه لطمات زيادي به ما خواهد زد.
وي در خصوص بررسي مراحل مختلف عمليات رمضان كه در اواخر تير و اوايل مرداد سال 61 انجام شد، با اشاره به اهميت شهر بصره براي عراق خصوصا در جنگ تحميلي، خاطرنشان كرد: به خاطر اين اهميت بود كه رژيم بعث موانع اصلي و مهمي در كنار اين شهر ايجاد كرد كه مهمترين آن، كانال آبي به عرض يك كيلومتر و طول 27 كيلومتر بود كه به عنوان كانال پرورش ماهي معروف شد.
سرلشكر حسني سعدي درباره وضعيت مرزي ايران و عراق نيز اظهار داشت: ما براي ايجاد موانع در مرز خود با عراق تنها به ايجاد چند دژ و استقرار يگاني بسنده كرديم كه در مقابلش تنها يك رشته سيم خاردار ضعيف بود .
معاون هماهنگ كننده ستاد كل نيروهاي مسلح با بيان اينكه ايران قبل از جنگ، عراق را به حساب نمي آورد، گفت: اين نشان دهنده ضعف ما بود كه نتوانستيم موانع پدافندي را به درستي ايجاد كنيم.
حسني سعدي يكي از دلايل عدم پيروزي در عمليات رمضان را تضعيف نيروي انساني عنوان كرد و گفت: هم سپاه و هم ارتش با يك تركيب ثابت در عمليات هاي فتح المبين، طريق القدس و بيت المقدس شركت كردند و با همان تركيب وارد عمليات رمضان شدند.
وي با بيان اينكه ستاد طرح ريزي عمليات با كيفيت و وضعيت يگان ها آشنايي نداشت، تصريح كرد: ما در عمليات هاي گذشته نيروهاي زيادي را از دست داده بوديم كه جايگزين مناسبي نيز براي آنها صورت نگرفته بود به همين دليل علي رغم طرح عملياتي مناسبي كه ديده شده بود، اما يگان عمل كننده ، نيروي انساني و يگان هاي از سطح پاييني برخوردار بودند.
فرمانده قرارگاه نصر در عمليات رمضان ادامه داد: ما براي جبران كمبود نيروي انساني در رده فرمانده گروهان و گردان، چاره اي نداشتيم جز اينكه 120 نفر از نيروهاي ديپلمه را به مدت 9 روز آموزش بدهيم تا با درجه گروهبان يكمي فرماندهي يك گروهان را بر عهده بگيرند در حاليكه عراق در اين مدت دانشكده افسري خود را از يك سال به سه سال افزايش داد و ظرفيت آن را نيز دو برابر كرد. اما اين ضعف پرسنلي در نيروهاي ما بسيار عمده بود.
حسني سعدي سه ركن ايمان، انضباط و آموزش را سه ويژگي مهم در نيروي انساني عنوان كرد و افزود: موضوع انضباط و آموزش نيز از جمله مشكلات ما در جنگ تحميلي بود، در حالي كه عراق به شدت بر اين موضوع تاكيد داشت.
وي ادامه داد: رژيم بعث با نيروهاي متمرد خود با شدت تمام برخورد و حتي آنها را در همان منطقه اعدام مي كرد اما ما حتي نسبت به كساني كه از فرمان تمرد مي كردند، عكس العمل محكمي نشان نمي داديم.
معاون هماهنگ كننده ستاد كل نيروهاي مسلح يكي ديگر از مهمترين ايرادات وارده به عمليات رمضان را عملكرد اشتباه ستاد فرماندهي عنوان كرد و افزود: ستاد به عنوان مغز متفكر فرماندهان بايد هدايت نيروها را بر عهده مي گرفت كه اين امر به درستي انجام نشد.
وي عنصر وحدت ميان فرماندهان سپاه و ارتش را يكي از عوامل موفقيت در عمليات هاي بزرگي مانند فتح المبين و بيت المقدس دانست و گفت: متاسفانه اين انسجام ارتش و سپاه كه در فتح المبين به اوج خود رسيد، در عمليات بيت المقدس كم رنگ و در عمليات رمضان كم رنگ تر شد و اين مي تواند يكي از عوامل مهم شكست در عمليات رمضان باشد.
حسني سعدي در ادامه سخنان خود اظهار داشت: بايد در تحليل جنگ وضعيت ارتش را در اوايل انقلاب بررسي كنيم تا ببينيم كه چه بر سر اين ارتش آمده بود به طوري كه حتي لشكر 92 زرهي را سرهنگ دوم مخابرات اداره مي كرد.
وي گفت: امكانات مهندسي در اوايل جنگ بسيار ضعيف بود. به طوري كه ما براي پشتيباني از نيروهايمان امكانات لازم را نداشتيم اما با همين امكانات ناچيز توانستيم بسياري از كارهاي مهم را انجام دهيم.
وي بهترين مكان براي تحليل دفاع مقدس را دانشگاه افسري و ستاد ارتش عنوان كرد و افزود: در تحليل جنگ بايد تنها مسائل نظامي را مرور كنيم و نبايد وارد جنگ هاي سياسي شويم چرا كه در اين صورت به بيراهه خواهيم رفت.
معاون هماهنگ كننده ستاد كل نيروهاي مسلح ضمن انتقاد از برخي مطالب كتاب ها و برنامه هاي تلويزيوني با موضوع دفاع مقدس خاطرنشان كرد: متاسفانه گاهي كساني در مورد جنگ صحبت مي كنند كه اصلا در جنگ حضور نداشتند و گاهي شاهد هستيم در تلويزيون مطالبي غيرواقعي و حتي به صورت نقل قول عنوان مي شود براي مثال برنامه اي اخيرا با عنوان «كرمانشاه در دفاع مقدس» پخش شد كه در آن موارد غير واقعي هم از زبان ارتشي ها و هم از زبان سپاهي ها گفته شد.
وي تاكيد كرد: امروز كساني از جنگ انتقاد مي كنند كه اصولا وارد جنگ نشده و جرات حضور در جبهه ها را نداشتند و متاسفانه مي بينيم در برخي تحليل ها نيز نقش ارتش خصوصا نيروي هوايي، پدافند هوايي و هوانيروز ناديده گرفته مي شود.
سرلشكر سعدي در ادامه برنامه به برخي سوالات دانشجويان دانشكده افسري و ستاد ارتش در خصوص علل و دلايل انجام ناموفق عمليات رمضان پاسخ داد.

---

عاشورائيان

خدايا مرا زنده باز مگردان

همين يك هفته پيش بود كه نيمه شبي از صداي ناله و زاري حميد از خواب برخاستم. مي دانستم كه او در سنگر كناري تنهاست. از شنيدن صدايش تعجب كردم كمي كه دقيق تر گوش دادم، شنيدم با تضرع مي گويد: «خدايا مرا زنده و مجروح باز مگردان، خدايا شهادت را نصيبم كن.» به حالي كه در آن ساعات از شب داشت غبطه خوردم، دوستان ديگر هم بلند شده بودند. حال و هواي حميد فضاي سنگر ما را هم معطر كرده بود. انگار روزها مانند برق از پي هم گذشتند، حالا او رفته بود و به آرزويش رسيده بود، شايد هم همان شب حاجت روا شده بود كه امروز موشك آرپي جي هفت تانكش را نشانه رفت و او را از نظرها ناپديد ساخت.

به نقل از همرزم شهيد حميد مولائي

حميد ملايي در سومين روز از مردادماه سال 1344 در منطقه رهنان شهر اصفهان ديده به جهان گشود. در ايام طفوليت به همت پدر بزگوار خويش و با بهره گيري از محضر اساتيدي گرانقدر با قرائت قرآن و تجويد آشنا گشت. تحصيلات ابتدايي را در مدرسه مودت به پايان رساند. او جهت تحصيل در مقطع راهنمايي وارد مدرسه راهنمايي 17 شهريور شد. در همين ايام در كنار تحصيل به كار پرداخت و پس از اتمام تحصيل در مطقع راهنمايي به دليل آغاز جنگ تحميلي راهي جبهه هاي نبرد گرديد و پس از حماسه آفريني در چندين عمليات بالاخره در روز بيست و سوم تير سال 1361 در عمليات رمضان و در سن 17 سالگي به ملكوت اعلي پيوست. پيكر پاكش قريب به 16 سال از ديده ها پنهان بود و سرانجام در سال 1377 به جمع داغدار خانواده بازگشت و در گلزار شهداي رهنان آرام يافت.